Konferensie oor bewaringslandbou: Oorleef of floreer jy?

Bewarings- of herlewingslandbou is ’n praktyk wat produsente nie uit die oog moet verloor nie. So het Jonty Brodie, spreker by die Hannes Otto Herlewingslandbou-konfe­rensie in Ottosdal op 22 en 23 April, beves­tig. Hy het uitgebrei hoe hierdie praktyk wêreldwyd met groot sukses toegepas word.

Daar is verskeie voordele en nadele aan enige boer­derystelsel, en dit bly die produsent se keuse wat hy wil toepas of nie. In enige suksesvolle stelsel moet die elemente van die stelsel egter goed saamwerk om die beste resultate te lewer. Dit is wel nie ’n gegewe dat dieselfde element binne verskillende stelsels dieselfde resultate gaan lewer nie.

Die volgende pilare is nodig vir bewaringslandbou om behoorlik te werk:

• Minimum grondversteuring
• Grondbedekking ten alle tye – hetsy met oesreste of gewasse
• Implementering van wisselboupraktyke waar plante met beide penwortel- en bywortelstelsels geplant word
• Die inbring van diversiteit in gewasse, moontlik deur dekgewasse
• Lewendige wortels in die grond ten alle tye
• Inkorporering van vee binne gewasrotasiestelsels
• Diskonto en winsgewendheid

Dié herlewingslandbou-konferensie met die tema “Oor­leef jy of floreer jy?” is met hierdie pilare as agtergrond aangebied.

Die konferensie het afgeskop met wat in die markte gebeur. Dr Tobias Doyer, HUB van Graan SA, het aan produsente uitgewys dat markuitbreiding noodsaaklik is om die volhoubaarheid van die graanbedryf te verseker. Produsente moet kyk na waardetoevoe­ging binne die bedryf met uitbreiding van veral die hoender- en vark­bedrywe.

“Om te meet is om te weet” is ’n ou gesegde met baie waarheid in. So het Charles le Roux van DRIS Balanced Crop Nutrition in sy praatjie gewys dat alles in die grond en in die plant gaan oor die balans van voedingselemente. Voedingselementtekorte strem die produksie van die plant, en dit maak dus sin om meer as een keer ontledings te doen.

Grond kan byvoorbeeld genoeg van ‘n element bevat, maar die plant neem dit nie op nie. Deur sap- en veselontledings kan probleme vroegtydig vasgestel en hanteer word. DRIS-ontledings (diagnosis and recommendation integrated system) help produsente om vroegtydig probleme in die grond reg te stel en dan die stelsel te bestuur sodat produksiebeperkings verminder kan word. Verdigting en deurlugting is verdere belangrike aspekte wat bestuur moet word.

By graanverbouing is gewas- en kultivarkeuse van kardinale belang. Volgens dr Rikus Kloppers van Robigalia CropCare bestaan die risiko van siektes wat bestuur moet word voortdurend. Siektes sal voorkom as patogene in vatbare gewasse aangetref word en die omstandig­hede geskik is vir die plaag om te ontwikkel.

As die plaag aanwesig is, moet die plant die vermoë hê om die siekte te weerstaan of die produsent moet die plant help om die effek van die plaag te minimeer.

Vandag se kultivars kan gesien word as resiesperde: Hulle is geteel vir produksie en nie noodwendig vir weerstand nie. Binne herlewingslandbou kan plantsiektes as gevolg van die permanente grondbedekking maklik voorkom en daarom moet plantsiektes noukeurig be­stuur word.

Volgens Kloppers moet produsente die regte vrae vra as dit by kultivarkeuse kom:

• Watter siektes kan verwag word?
• Wanneer kan dit verwag word?
• Hoe kan dit bestuur word?

Siektebestuur begin by die keuse van die regte weerstandige kultivar. Produsente wat herlewingslandbou toepas, sal nie noodwendig sonder plaagdoders kan funksioneer nie, maar kan dalk wel minder gebruik aangesien meer natuurlike, voordelige biologiese organismes aanwesig kan wees wat beheer aanhelp.

Nuwe chemiese produkte raak al moeiliker bekombaar, daarom moet klem gelê word op natuurlike beheeropsies. Biologiese saadbehandelingsprodukte kan ’n groot rol speel. Daar moet egter seker gemaak word dat dit die teikensiekte of -plaag tref, dat dit geregistreer is en dat dit reg aangewend word.

Magnus Theunissen, ’n produsent van Ottosdal wat al ’n ge­ruime tyd herlewingsland-boupraktyke toepas, het sy kennis met konferensiegangers gedeel. Hy stel vir homself duidelike doelwitte waarteen hy homself meet. Waterverbruiksdoeltreffendheid word gemeet en hier speel die infiltrasietempo en stoor van water ’n belangrike rol asook plantestand en -spasiëring. Dekgewasse en vee-integrasie bied vir seker ’n voordeel betreffende koolstof in die grond. Vir Theunissen is dit belangrik dat die vee- en saaistelsels geïntegreer is. Ten einde te verbeter moet proewe geplant word en inligting met ander produsente uitgeruil word.

Vir Janna Durand, ’n produsent van Mareetsane, is navorsing en die ontleding van navorsingsresultate deurslaggewend. Dit pas sy strewe en persoonlike doelwitte om oor tyd te verbeter. Hy plant ten minste 350 ha proewe per jaar en maak tyd om die data te ontleed en sodoende sy eie praktyke aan te pas. Vir elke proef moet daar ’n rede wees – om jouself te meet maar ook om seker te maak dat die potensiaal van die gewas behaal word deur te kyk na die grondstatus en grondvrugbaarheid. Om dié rede plant hy kultivarproewe waar beide die plantestand en bemestingspeile aangepas word. Sommige kultivars presteer besonder goed by lae peile van bemesting en laerpoten-
siaalgronde. Die navorsingsresultate verskaf dan inligting hoe om die spesifieke grondhulpbron met die regte kultivar en die regte bestuurspraktyk te bestuur om wins te maksimeer sonder om die hulpbron te benadeel.

Vee-integrasie het ook aandag geniet. Johan Greyling, ’n produsent van Boshoff, het sy integrasie van beide skape en beeste met aartappel- en pekanneutverbouing bespreek. Vir hom is lewendige wortels in die grond ten alle tye van kardinale belang, dus speel permanente gevestigde weidings ’n groot rol in hul boerdery. Die aangeplante weidings bestaan uit sorghums asook Rhodes- en Smutsvingergras-weiding. Elektriese drade word gebruik om die beweiding te beheer en volgens Greyling verhoog die veewinste met hierdie tipe drukbeweiding.

Hy het gesê dat produsente wat hul veld wil verbeter die regte beweidingstelsel moet toepas. Dit is belangrik om beweidingsdae en drakrag vir gewasse te bepaal en die veebeplanning daarvolgens te doen. Hulle poog om beeste altyd op groen weiding te laat kalf. Die skape word gebruik om die weiding onder die pekanneut­bome te beheer, wat sonder twyfel ’n voordeel vir die bome inhou.

Greyling het gewaarsku dat produsente nie te rigied moet wees met die implemente-
ring van nuwe stelsels nie. Doelwitte moet ge­stel word en risiko’s moet bestuur word, maar dit is belangriker om ’n bate vir die boerdery te wees wat poog om elke dag beter te doen. Plaas die fokus op winste en die omset van die boerdery en hou uitgawes onder beheer.

Prof Johnnie van den Berg van die Noordwes-Universiteit se aanbieding het oor insekte gegaan.

Volgens hom is piretroïed- en ander insekdoders só goedkoop dat dit dikwels onoordeelkundig gebruik word. Dit veroorsaak dat voordelige en onskadelike insekte onnodig gedood word wat dan die biodiversiteit in ’n land verminder. Daar is dalk baie skadelike insekte in ’n land, maar die meeste daarvan is reeds voedsel vir ’n ander insek se larwe. Uiteindelik is daar miskien 5% van die skadelike insekte wat ’n probleem kan wees. Die onoordeelkundige spuit van chemikalieë veroorsaak inteendeel dat skadelike insekte soms hand uitruk.

Voordelige insekte bly op die wenakkers van ’n land. Hierdie insekte beweeg ver in die land in om die skadelike insekte te dood. Dit is die produsent se taak om hierdie voordelige insekte te beskerm en te sorg dat hulle vermeerder – iets wat redelik maklik gedoen kan word. Bestuur die diversiteit rondom lande, probeer om nie die grond daar te versteur nie en moenie insekdoder daar bespuit nie.

Nog ’n manier om voordelige insekte te bevoordeel, is om ’n permanente deklaag op die grond te laat. Dit gee skuiling vir die voordelige insekte wat dan maklik die skadelike insekte sal beheer.

Prof Van den Berg het ’n beroep op produsente gedoen om twee keer te dink voordat insekdoders bespuit word. Indien daar wel bespuit word, is dit noodsaaklik dat die regte middels aangewend word.

Die mens se denke het ook aandag by die konferensie gekry. Enrike Maree, ’n navorsingskommunikeerder, het gesels oor die produsent as persoon se omgewing. Sy het op die belangrikheid van familie, die plaasgemeenskap, die groter gemeenskap asook hulpbronne gewys. Die produsent se omgewing beïnvloed sonder twyfel sy denke.

Verbruikers van produkte het ook ’n rol te speel in die denke van die produsent. Verbruikers bepaal watter produkte hulle gaan gebruik en emosie speel ’n groot rol in hul besluitneming.

“Is jy finansieel met die regte stelsel besig? Is jou boerdery winsgewend?” Hier­die is die soort vrae wat produsente hulself behoort te vra. Liané Erasmus en Mary Maluleke van Asset Research het ’n ekonomiese model ontwerp wat produsente in hierdie verband kan help.

Vir meer inligting kontak Pietman Botha by 082 759 2991.