Produsente vergoed vir hulp ná Wes-Kaapse vloede

Valerie Cilliers, SA Graan/Grain-medewerker
Gepubliseer: 30 September 2026

85

Toe swaar storms en vloede die Wes-Kaap in Mei getref het, het produsente in verskeie gebiede nie net hul eie skade begin herstel nie, maar ook hulpbronne beskikbaar gestel om noodherstelwerk aan openbare infrastruktuur te ondersteun. Trekkers, swaar toerusting, arbeid en materiaal is ingespan om paaie, kraglyne en ander noodsaaklike dienste te help herstel.

Om hierdie bydrae te erken, het Agri Wes-Kaap, met ondersteu­ning van AgriSA se Rampfonds, gedeeltelike vergoeding beskikbaar gestel aan produsente wat hul eie hulpbronne tydens die herstelwerk gebruik het. Die ondersteuning was nie bedoel as vergoeding vir vloedskade op plase nie, maar om ’n deel van die koste van toerus­ting en materiaal wat vir noodherstelwerk aangewend is te dek.

Vloedwater het groot skade aan landelike infrastruktuur in die Klein Karoo-distrik veroorsaak. Dié brug is ernstig beskadig, wat toegang tot die gebied bemoeilik het.
Paaie en ander infrastruktuur in Murraysburg is deur vloedwater weggespoel en ernstig beskadig.
Plaaspaaie, soos dié in die Murraysburg-omgewing, het tydens die vloede groot skade opgedoen.

Groot infrastruktuurskade ná vloede
Die vloede wat die Wes-Kaap daardie maand getref het, word be­skou as van die ergste in die streek se opgetekende geskiedenis. Dit het groot dele van die provinsie geraak: van die Boland tot die Klein-Karoo; van die Overberg tot die uiterste ooste van die provinsie. Volgens Agri Wes-Kaap is ongeveer 400 paaie ná die storms gesluit. Teen 21 Mei was 61% daarvan reeds heropen, hoewel herstelwerk aan kritieke infrastruktuur steeds voortgeduur het.

Benewens padskade is elektrisiteits-, water- en kommunikasie-infrastruktuur ook geraak. Sowat 9 000 Eskom-foutverslae is gedurende dié tydperk aangemeld. Op plase het skade onder meer waterpompe, besproeiingstelsels, tonnels, boorde, wingerde, huise en plaasgeboue geraak. In sommige gebiede was produsente en gemeenskappe tydelik afgesny nadat paaie onbegaanbaar geword het.

Die Wes-Kaapse Departement van Landbou was ná die vloede steeds besig om die omvang van die skade te bepaal. Agri Wes-Kaap het die klassifikasie van die vloede as ’n ramp verwelkom, aangesien dit toegang tot bykomende finansiële ondersteuning vir herstelwerk moontlik gemaak het. Volgens Jannie Strydom, uitvoerende hoof van Agri Wes-Kaap, was dié stap noodsaaklik om dringende herstelwerk aan kritieke infrastruktuur te ondersteun.

Hoewel die storms groot skade veroorsaak het, het die reënval ook ’n positiewe uitwerking gehad deurdat damvlakke verbeter het. Die provinsie se gemiddelde damvlak het van 52,5% tot 70,6% gestyg, wat gunstige toestande vir die volgende produksieseisoen geskep het.

Grondpaaie in die Murraysburg-omgewing was tydens die vloede op sommige plekke selfs vir voertuie wat vir herstelwerk gebruik is, onbegaanbaar.

Produsente se rol in herstelproses erken
Produsente het in verskeie gebiede gehelp om paaie oop te stel, kraginfrastruktuur te herstel en toegang tot landelike gebiede te verbeter. Volgens Agri Wes-Kaap het dié ondersteuning daartoe bygedra dat noodsaaklike dienste vinniger herstel kon word.

Met finansiële ondersteuning uit AgriSA se Rampfonds is gedeeltelike vergoeding aan 16 landbouverenigings beskikbaar gestel. Die ondersteuning het produsente in onder meer Ceres, Caledon, De Rust, Grabouw, Murraysburg, Oudtshoorn, Stanford en Uniondale ingesluit. AgriSA het R400 000 uit die fonds bewillig om die inisiatief te ondersteun.

Agri Wes-Kaap beklemtoon dat die waarde van die ondersteu­ning verder strek as die vergoeding wat ontvang is. Deurdat produ­sen­te vroeg in die herstelproses betrokke geraak het, kon infrastruktuur vinniger herstel word en kon landelike gemeenskappe gouer weer toegang tot paaie, water en elektrisiteit kry.

Volgens Agri Wes-Kaap het die samewerking tussen produsente, AgriSA, die Wes-Kaapse regering, staatsdepartemente en Eskom ’n belangrike rol gespeel om die herstelproses te versnel en ondersteu­ning aan landelike gemeenskappe te bied.