Mielies vorm die ruggraat van Suid-Afrika se graanbedryf en speel ’n belangrike rol in voedselproduksie, veevoer en die landbou-ekonomie. Om hoë en winsgewende opbrengste te behaal moet produsente verskeie bestuursfaktore optimaal bestuur. Onder hierdie faktore is die korrekte plantestand en inry-spasiëring van mielieplante van besondere belang.
Inry-spasiëring verwys na die afstand tussen individuele plante binne dieselfde ry. Hierdie afstand, saam met rywydte en plantestand per hektaar, bepaal hoe effektief plante die beskikbare ruimte, sonlig, water en voedingstowwe benut. Hoewel dit dikwels as ’n klein aanpassing beskou word, het inry-spasiëring ’n direkte invloed op plantontwikkeling, wortelgroei, kompetisie tussen plante, kopontwikkeling en uiteindelik graanopbrengs.
Die uitdaging vir elke produsent is om die regte balans te vind tussen genoeg plante per hektaar vir maksimum opbrengs en voldoende ruimte vir elke plant om sy volle potensiaal te bereik.
Wat bepaal die spasiëring tussen mielieplante?
Die afstand tussen mielieplante word hoofsaaklik bepaal deur twee faktore: die gewenste plantestand en die rywydte. Wanneer die rywydte konstant bly, beteken ’n hoër plantestand dat plante nader aan mekaar in die ry geplaas word. ’n Laer plantestand laat weer groter afstande tussen plante toe.
Wat die ideale spasiëring is verskil egter tussen kultivars, grondtipes en produksie-omgewings. Sommige moderne mieliebasters is ontwikkel om hoër plantpopulasies suksesvol te hanteer, terwyl ander beter presteer wanneer elke plant oor meer groeiruimte beskik. Daarom behoort spasiëringsbesluite altyd in samehang met kultivarkeuse en die potensiaal van die land geneem te word.
Kompetisie tussen plante
Elke mielieplant benodig water, sonlig, voedingstowwe en ruimte vir wortelontwikkeling. Wanneer plante te naby aan mekaar staan, neem die kompetisie vir hierdie hulpbronne toe. Wortels kom vinniger in aanraking met mekaar, wat die opname van water en voedingstowwe kan beperk.
In gunstige toestande met voldoende reënval en vrugbare grond kan ’n hoër plantestand tot verhoogde opbrengs lei omdat meer plante die beskikbare hulpbronne benut. In beperkende toestande, soos droogte of lae grondvrugbaarheid, kan dieselfde hoë plantestand egter tot groter stres lei en opbrengs beperk.
Aan die ander kant kan plante wat te ver uitmekaar staan sterker individuele plante vorm met groter koppe, maar die totale aantal plante per hektaar kan te laag wees om maksimum opbrengs te realiseer. Die doel is daarom nie om die grootste individuele plant te produseer nie, maar eerder om die optimale aantal produktiewe plante per hektaar te vestig.
Sonligbenutting en blaardakontwikkeling
Sonlig is die bron van energie vir fotosintese en uiteindelik graanproduksie. Die manier waarop plante binne ’n land versprei is, beïnvloed hoe doeltreffend sonstraling opgevang en benut word.
By ’n lae plantestand is daar dikwels groot oop ruimtes tussen plante. ’n Beduidende deel van die sonlig bereik dan die grondoppervlak eerder as die blare van die gewas. Gevolglik word beskikbare energie nie optimaal benut nie.
Wanneer plante nader aan mekaar staan, sluit die blaardak vinniger en word sonlig meer doeltreffend onderskep. Dit kan ook help om grondvog te bewaar deur verdamping vanaf die grondoppervlak te beperk. Indien plantestand egter té hoog word, begin plante mekaar oorskadu, wat kan lei tot kleiner koppe en swak reproduktiewe ontwikkeling.
Die ideale situasie is waar die gewas vinnig genoeg sluit om sonlig optimaal te benut sonder dat oormatige kompetisie die opbrengs negatief beïnvloed.
Wortelontwikkeling en waterbenutting
Die wortelstelsel is verantwoordelik vir die opname van water en voedingstowwe. Inry-spasiëring beïnvloed hoe wortels deur die grond versprei en hoe vinnig kompetisie tussen naburige plante ontstaan.
Met groter spasiëring het elke plant aanvanklik toegang tot ’n groter volume grond. By nouer spasiëring ontstaan wortelkompetisie vroeër, wat veral in droëlandtoestande belangrik word. Wanneer grondvog beperk is, kan ’n te hoë plantestand veroorsaak dat beskikbare water vinniger uitgeput word, wat plante tydens kritieke groeistadiums onder waterstremming plaas.
Aan die ander kant kan ’n te lae plantestand beteken dat die beskikbare water en voedingstowwe nie ten volle deur die gewas benut word nie. Die optimale plantestand moet daarom aangepas word volgens die waterhouvermoë van die grond, verwagte reënval en opbrengspotensiaal van die omgewing.
Invloed op kopgrootte en opbrengs
Een van die sigbaarste gevolge van plantspasiëring is die in vloed daarvan op kopontwikkeling. By ’n laer plantestand het elke plant gewoonlik toegang tot meer hulpbronne, wat dikwels lei tot groter koppe, meer pitte per kop en sterker individuele plante.
Graanopbrengs word egter nie deur individuele plante bepaal nie, maar deur die kombinasie van:
- aantal plante per hektaar;
- aantal koppe;
- aantal pitte per kop; en
Namate plantestand verhoog word, neem opbrengs per plant gewoonlik af. Die totale opbrengs per hektaar kan egter steeds styg omdat daar meer plante is. Hierdie tendens duur voort totdat ’n optimale plantestand bereik word. Indien die plantestand verder verhoog word, word kompetisie so sterk dat die opbrengs per plant vinniger afneem as wat die aantal plante toeneem. Op daardie punt stabiliseer opbrengs of begin dit selfs afneem.
Die doel is dus om die optimum aantal produktiewe plante per hektaar te vestig, eerder as om die grootste moontlike plante te produseer.
Uniforme spasiëring net so belangrik as plantestand
Die gemiddelde spasiëring tussen plante is belangrik, maar die uniformiteit daarvan is net so deurslaggewend. Selfs wanneer die korrekte plantestand bereik word, kan opbrengs benadeel word indien plante onegalig versprei is.
Wanneer sommige plante baie naby aan mekaar staan en ander groot gapings tussen hulle het, ontstaan twee probleme. Eerstens kompeteer plante wat te naby staan sterker met mekaar. Tweedens word die oop spasies nie produktief benut nie. Beide situasies kan opbrengspotensiaal verminder.
Swak uniformiteit kan veroorsaak word deur:
- verkeerde planterinstellings;
- swak saadkwaliteit;
- meganiese probleme;
- oormatige planterspoed;
- swak saadbedtoestande; of
- probleme met moniteringstelsels.
Presisieplanttegnologie speel daarom ’n belangrike rol om saad akkuraat en eweredig binne die ry te plaas.
Die invloed van grondtipe en produksietoestande
Geen enkele plantestand of inry-spasiëring is geskik vir alle toestande nie. Hoëpotensiaalgronde met goeie waterhouvermoë en vrugbaarheid kan gewoonlik ’n hoër plantestand ondersteun. In sulke omgewings is daar voldoende hulpbronne om groter plantpopulasies te onderhou.
In ligter gronde of gebiede met beperkte waterbeskikbaarheid kan ’n laer plantestand meer gepas wees. Elke plant kry dan toegang tot ’n groter volume grond waaruit water en voedingstowwe onttrek kan word.
Produsente behoort daarom verwagte opbrengspotensiaal, grondtipe, klimaatstoestande en beskikbare water in ag te neem wanneer plantestand bepaal word.
Die rol van kultivarkeuse
Nie alle mieliekultivars reageer dieselfde op plantestand nie. Sommige basters presteer uitstekend onder hoë plantpopulasies, terwyl ander beter vaar wanneer plante meer ruimte het. Moderne kultivars word dikwels spesifiek ontwikkel om in bepaalde produksietoestande optimaal te presteer.
Produsente behoort saadmaatskappye se aanbevelings, plaaslike proefresultate en hul eie opbrengsdata te gebruik om die korrekte plantestand vir elke kultivar te bepaal. Die beste resultate word gewoonlik verkry wanneer kultivarkeuse en plantestand as geïntegreerde bestuursbesluite beskou word.
Presisieboerdery en veranderlike plantstand
Met moderne presisieboerdery is dit moontlik om plantestand binne dieselfde land aan te pas volgens grondpotensiaal. Omdat die meeste lande uit verskillende grondsones bestaan, kan dieselfde plantestand nie noodwendig oral die beste resultate lewer nie.
Deur gebruik te maak van opbrengskaarte, grondontledings, satellietdata en ander digitale hulpmiddels, kan produsente veranderlike plantestand toepas. Hoëpotensiaalgebiede kan teen hoër bevolkings geplant word, terwyl laerpotensiaalgebiede teen laer bevolkings geplant word om risiko te beperk en winsgewendheid te verbeter.
Hierdie benadering verskuif die fokus vanaf een aanbevole plantestand vir die hele land na die optimale plantestand vir elke spesifieke bestuursone.
Ekonomiese oorwegings
Die hoogste opbrengs lewer nie noodwendig die hoogste wins nie. ’n Hoër plantestand verhoog saadkoste, en die bykomende opbrengs moet hierdie koste regverdig. Daarom behoort produsente plantestand vanuit ’n ekonomiese sowel as ’n agronomiese perspektief te evalueer.
Belangrike faktore wat in berekening gebring moet word, sluit in:
- saadkoste;
- verwagte opbrengs;
- graanprys;
- grondpotensiaal;
- waterbeskikbaarheid; en
Die uiteindelike doel bly om maksimum wins per hektaar te behaal, eerder as bloot die hoogste biologiese opbrengs.
Gevolgtrekking
Inry-spasiëring is veel meer as bloot die afstand tussen plante. Dit beïnvloed wortelontwikkeling, water- en voedingstofbenutting, sonligonderskepping, plantkompetisie, kopontwikkeling en uiteindelik opbrengs. Die korrekte balans tussen plantestand en beskikbare hulpbronne bepaal hoe suksesvol ’n mieliegewas sy opbrengspotensiaal kan realiseer.
Te nou spasiëring verhoog kompetisie en stres, terwyl te wye spasiëring kan lei tot onbenutte hulpbronne. Die optimale oplos sing is ’n gebalanseerde plantestand wat aangepas is vir die kultivar, grondtipe, waterbeskikbaarheid en opbrengspotensiaal van die land.
Vir die meeste droëlandproduksiegebiede in die westelike dele van Suid-Afrika word ’n inry-spasiëring van ongeveer 25 tot 35 cm dikwels as ’n praktiese riglyn beskou, hoewel plaaslike toestande en kultivars altyd in ag geneem moet word.
Uiteindelik gaan suksesvolle mielieproduksie nie net oor hoeveel plante per hektaar geplant word nie, maar oor hoe doeltreffend elke plant sy beskikbare ruimte, water, voedingstowwe en sonlig benut om die hoogste volhoubare en winsgewende opbrengs te lewer.
Bronne beskikbaar op aanvraag.
Vir meer inligting, kontak Pioneer by info.rsa@pioneer.com.
