Internasionale klimaatmodelle dui tans op ’n verhoogde waarskynlikheid van El Niño-toestande gedurende die 2026/2027-somerreënseisoen. Vir Suid-Afrikaanse mielieprodusente is die belangrike vraag egter nie of ’n El Niño-verskynsel ontwikkel nie, maar watter impak soortgelyke historiese seisoene op opbrengs en produksie gehad het.
Wanneer historiese droogtejare saam met nasionale opbrengs-, produksie- en oppervlaktedata ontleed word, blyk dit dat grondvog gedurende Desember en Januarie die belangrikste bepalende faktor vir opbrengs is, gevolg deur opvolgreën tydens bestuiwing.
Lesse uit 2015/2016
Die 2015/2016-seisoen word algemeen as die beste voorbeeld van ’n moderne El Niño-verskynsel vir Suid-Afrika beskou.
Data (Tabel 1) toon dat produsente feitlik dieselfde oppervlakte geplant het as in vorige jare. Die afname in produksie was dus hoofsaaklik die gevolg van laer opbrengste en nie minder aanplantings nie.
Ondanks seisoenale reënval van slegs ongeveer 395 mm teenoor ’n langtermynnorm van ongeveer 580 mm, het herstelreëns gedurende Januarie en Februarie die impak gedeeltelik versag.
Historiese El Niño-vergelykings
Uit die inligting in Tabel 2 is dit duidelik dat die verwagte tydperk van reën ’n uiters groot rol speel. Die 1997/1998-seisoen bewys dat voldoende grondvog gedurende Januarie die impak grootliks kan beperk.
Drie scenario’s vir 2026/2027
Op grond van huidige ENSO-vooruitsigte (El Niño Suidelike Ossillasie) lyk die 2015/2016-seisoen soos in Tabel 3 steeds na die mees waarskynlike verwysingspunt. Dit is egter nog vroeg in die seisoen en toestande kan verander. Indien grondvog gedurende Januarie 2027 bo 70 mm plantbeskikbare water bly, dui historiese data daarop dat opbrengsverliese waarskynlik in die orde van 5% tot 20% teenoor die vyfjaargemiddeld sal wees.
Hierdie is slegs ’n verwagte aanduiding gegewe historiese inligting en beskikbare grondvog. Opbrengste en daling in produksie kan deur verskeie faktore geaffekteer word.
Impak van vraag en aanbod
Verskillende scenario’s is ook moontlik wat vraag en aanbod betref. As die vyfjaargemiddeld in ag geneem word, is Tabel 4 ’n uiteensetting van verwagtinge.
Met 20% onder die vyfjaar- gemiddelde produksie is ’n verwagte oordragvoorraad van R1,2 miljoen ton steeds ter sprake. Met ’n 35%-verlaging in produksie is daar surplusse, maar dit is laer as die pyplynbehoefte van 900 000 ton. Teen ’n 40%-verlaging in produksie vanaf die vyfjaargemiddeld sal voorraadtekorte ontstaan.
Bronne
- Suid-Afrikaanse Graaninligtingsdiens (SAGIS)
- Suid-Afrikaanse Weerdiens (SAWS)
- NOAA Climate Prediction Center
- FEWS NET Southern Africa
- USDA Foreign Agricultural Service
- Landbouweekblad/Landbou.com
- Nasionale mielie-opbrengs-, produksie- en oppervlaktedata (1997/1998 tot 2024/2025)
- NAMC Supply and Demand Forecast
