AS ’N VENNOOTSKAP VERBREEKWORD, MOET STRATEGIE VERANDER

DIE ONLANGSE BESLUIT OM SUID-AFRIKA SE KORINGTARIEFRAAMWERK EFFEK­TIEF ONVERANDERD TE LAAT, IS UITERS TELEURSTELLEND. DIE REGERING HET DIE POLITIES GERIEFLIKE ARGUMENT VAN KORTTERMYN-VERBRUIKERSBESKERMING GEKIES EN LAER INVOERKOSTE AS REDE VERSKAF ASOF DIT OUTOMATIES OMSKAKEL IN GOEDKOPER BROOD. DEUR DIT TE DOEN, VERMY HULLE DIE VEEL GROTER EN MOEILIKER GESPREK OOR WAT VOEDSELSEKERHEID WERKLIK BEHELS.

Voedselsekerheid gaan nie net oor die beskikbaarheid, veiligheid en bekostigbaarheid van voedsel nie. Dit vereis ook werksgeleenthede, ekonomiese groei en lewensvatbare landelike ekonomieë wat mense die middele gee om kos te koop. Suid-Afrika sal nie meer voedselseker word deur binnelandse produksie met invoere te vervang terwyl plaaslike ekonomiese aktiwiteit afneem nie. ’n Suksesvolle Suid-Afrika moet voorspoed en werk skep terwyl bekostigbare, veilige en voedsame koringprodukte gelewer word.

Die regering se huidige benadering is frustrerend kortsigtig. Dit fokus op die prys van die brood terwyl dit groter kostedrywers soos verspreiding, energie, vervoer en ver­pak­king – wat ongeveer 80% van broodkoste uitmaak – oor die hoof sien, terwyl dit die ekonomiese vooruitsigte en inkomste van landelike ekonomieë en mense wat minder as 20% bydra, opoffer.

Ek is eweneens teleurgesteld dat dele van die maal- en bakbedrywe hierdie eng narratief aanvaar het om ingevoerde verkryging eerder as die langtermynvolhoubaarheid van plaaslike produksie te ondersteun. Dit is veral moeilik om te aanvaar aangesien hierdie waardeketting deur vennootskappe gebou is.

Vir dekades het Suid-Afrikaanse koringprodusente saam met telers, navor­sers, meulenaars en bakkers gewerk om koring met uitsonderlike maal- en bakeienskappe te ontwikkel. Die Suider-Afrikaanse Graanlaboratorium het bevestig dat hier­die gehalte die resultaat is van jare se kultivar­ontwikkeling, navorsing, produksiedissipline en belegging deur produsente.

Koringkwaliteit word nou gekoppel aan maalprestasie, proteïeneienskappe en sterk deeg wat brood behoorlik laat rys. Hierdie kwaliteit kom egter teen ’n prys. Koring van hoër gehalte lewer oor die algemeen laer opbrengste, wat vereis dat produsente tonne per hektaar moet opoffer en groter produksierisiko moet dra terwyl die mark hulle nie konsekwent vir daardie opoffering vergoed nie.

Meulenaars kan nie aandring op premium plaaslike gehalte terwyl hulle ’n handelsomgewing ondersteun wat die toestande ondermyn wat nodig is om dit te produseer nie. Hulle trek voordeel uit die gehalte wat deur Suid-Afrikaanse produsen­te geskep word, terwyl hulle terselfdertyd daardie selfde produsen­te onder toenemende druk plaas. Die gevaar bestaan dat ons die kwaliteiterfenis wat oor dekades opgebou is, sal verloor.

Hierdie is effektief ’n eenrigtingbesluit. Sodra die produksiebasis, teelfokus, spesialis­kennis en produsentevertroue verlore is, kan ons dit nie bloot herskep nie. Produksiestelsels en kundigheid kan nie oornag herbou word nie – as dit weg is, is dit weg.

Die moderne sakewerklikheid is dat waardekettings teen waardekettings mee­ding. Produsente ding nie slegs mee teen produsente in ander lande nie. Suid-Afrika se koringwaardeketting ding mee teen internasionale stelsels wat ondersteun word deur gekoördineerde navorsing, infrastruktuur, beleid, versekering en regeringsonder-
steuning. Dit is dus uiters frustrerend dat ons eie koringwaardeketting nie daarin kon slaag om die sterk, wedersyds voordelige vennootskap te bou wat nodig is om kompeterend te wees nie. Ek voel persoonlik verraai deur die verlies van daardie vennootskap.

Wat gebeur volgende?
Produsente moet nou besluit wat hulle volgende te doen staan. Die antwoord is dat ’n nuwe benadering benodig word, aangesien tariefbeskerming alleen nie meer ’n volledige strategie is nie. Daar moet van kwaliteit oorgeskakel word na volhoubare, risiko-aangepaste wins­gewendheid per hektaar, tensy meulenaars en bakkers kontrakte sluit vir kwaliteit en ’n premie daarvoor betaal. Waar dit nie die geval is nie, moet produsente opbrengs, opbrengsstabiliteit, siekteweerstand en laer produksiekoste prioritiseer. Dit vereis ’n fundamentele verskuiwing in kultivarontwikkeling en toegang tot tegnologie, wat voorkeur gee aan presisieteling, vinniger weë vir hoë-opbrengskultivars, sterker samewerking met internasionale telers, toegang tot nuwe teeltegnologieë en meer buigsame vrystellingskriteria oor markklasse heen.

Die doelwit is om kwaliteit te produseer waar dit waardeer en voor betaal word – terwyl geskikte hoëropbrengskoring aan die breër mark gelewer word. Die stra­tegie moet teling, kultivarvrystelling, gradering, berging, markpremies, handelsbeleid en produsentewinsgewendheid in lyn bring.

As Graan SA sal ons aanhou om ons uiterste bes te doen om produsente tydens hier­die oorgang te beskerm. Ons sal voortgaan om met die regering te skakel en tariefaansoeke en ander handelsmaatreëls na te jaag waar nodig. Daar kan nie van koringprodusente verwag word om hul produksiestelsels te transformeer terwyl hulle blootgestel word aan gesubsidieerde internasionale mededinging en globale markte nie.

Ons kan nie die besluit wat geneem is ongedaan maak nie. Ons kan egter besluit hoe ons reageer. Suid-Afrikaanse graanprodusente het nog altyd aangepas by veranderende markte, klimaat en beleidsomgewings. Ons sal dit weer doen – en hierdie keer sal ons strategie gebou word op mededingendheid, wins­gewendheid en die volhoubaarheid van ons koring­produsente.